خانه > یادداشت ها, ترجمه ها > خیزش پوتینیسم

خیزش پوتینیسم

این یادداشت از فرید زکریا در واشنگتن پست را برای روزنامه اعتماد ترجمه کرده ام .
هنگامی که جنگ سرد به پایان رسید ،کشور مجارستان جایگاه ویژه ای در جریان انقلابهای 1989 را به خود اختصاص داده بود . این کشور نخستین کشور از اقمار شوروی بود که کمونیسم را رها کرده و لیبرال دموکراسی را در آغوش کشید. این کشور امروز بار دیگر پیشتاز شده و نخستین کشور اروپایی است که دست به تقبیح دموکراسی زده و از آن فاصله می گیرد.هم زمان خود را با سیستم جدیدی سازگار می کند و ارزشهایی را نهادینه می کند که بهترین مصداق آنها روسیه تحت حکومتِ ولادمیر پوتین است اما این ارزشها به همان اندازه که در روسیه وجود دارد،در کشورهای دیگر نیز بازتاب دارند.
«ویکتور اوربان» نحست وزیر مجارستان در یک سخنرانی مهم در هفته گذشته اظهار داشت که کشورش مصمم به تاسیس یک فرم و مدل سیاسی جدید از لیبرال دموکراسی است . این حرف برای من مهم جلوه کرد چرا که در سال 1997 مقاله ای در «فارین افرز»نوشتم و در آن از اصطلاح مشابهی برای توصیف یک گرایش خطرناک استفاده کردم .در چنین حالتی، دولتهای دموکراتیک و البته اغلب پوپولیست ، از اختیارات خود برای تحدید حقوق فردی استفاده می کنند و مابین قدرت خود و نقش و حاکمیت قانون تفکیک قائل می شوند . اما هرگز تصور نمی کردم که یک رهبر مردمی حداقل در اروپا، چنین روشی را به عنوان نماد افتخار اعلام کند .
«اوربان» در این باره همچنین گفت : امروزه اغلب مباحث مطرح در حوزه اندیشه و تفکر در تلاش برای فهم این نکته هستند که چگونه سیستمهایی که غربی نیستند،لیبرال نیستند،لیبرال دموکراسی نیستند و شاید حتی دموکراسی هم نیستند،با این وجود می توانند ملتهای خود را به موفقیت و کامیابی برسانند. از نظر او جهان در سال 2008 و به دنبال آنچه وی «فروپاشی عظیم اقتصادی غرب» می نامد، به شکلی بنیادین دچار دگرگونی شده است .استدلال او این است که از آن زمان به بعد قدرت آمریکا رو به زوال بوده و ارزشهای لیبرالی در «فساد،سکس وخشونت» خلاصه شده است . اروپای غربی نیز به سرزمین سیستمهای دولت رفاهی تبدیل شده و کشورهایی چون روسیه،ترکیه ، سنگاپور ، چین و هند در نقش الگوهای لیبرالِ آینده ظاهرخواهند شد.
ار کنار این لیست عجیب که به هند(؟)هم اشاره کرده بگذریم. کنشها و اقدامات چند سال گذشته اوربان ثابت می کند که مدل مورد نظر او روسیه تحت حاکمیتِ پوتین است . اوربان الگویی را در مجارستان وضع و اجرا کرده است که بهترین توصیف برای آن واژه «پوتینیسم» است . برای فهم این اصطلاح ناچاریم به عقب برگشته و به بنیانگذار آن بپردازیم .
زمانی که وی در سال 2000 به قدرت رسید، محکم و استوار،باهوش، مدیری شایسته و خلاصه اینکه فردی به نظر می رسید که ثبات را به روسیه برگردانده است .(روسیه ایی که درگیر هرج و مرج داخلی، رکود اقتصادی و ناتوانی در بازپرداخت بدهی های خود بود).او به دنبال برگرداندن روسیه به جامعه جهانی بود و از واشینگتن تقاضا می کرد تا این کشور را در پیوستن به سازمان تجارت جهانی و حتی ناتو یاری دهد و خواهان ایجاد روابط خوب با غرب بود.دولتمردان وی متشکل از تکنوکرات هایی و در حقیقت لیبرالهای غربگرا بودند که در تجارت و ایجاد بازار آزاد متبجّر بودند .
با این وجود پوتین بعد از مدتی نظم مورد نظر خود را در قالب برنامه های توسعه پر سر و صدا و به مددِ چهار برابر شدن قیمت نفت در روسیه ایجاد کرد. او دست به تاسیس یک سیستمِ سرکوب و کنترلِ سیاسی،اقتصادی و اجتماعی زد تا بتواند بقای قدرت خود را تضمین کند. همزمان با سرکوب نیروهای اپوزیسیون بخصوص در انتخابات پارلمانی سال 2011 ، پوتین به این نتیجه رسید که برای شکست مخالفانش به چیزی بیش از یک نیروی سرکوب بی رحم نیاز دارد . او محتاجِ یک ایدئولوژیِ قدرت بود و برای این منظور دست به ایراد سخنرانی هایی زد، قوانینی را از تصویب گذراند و دفتر کارش را به مکانی برای نشان دادن پایبندی خود به مجموعه ای از ارزشها تبدیل کرد .
عناصر اصلی «پوتینیسم» عبارتند از ناسیونالیسم،مذهب،محافظه کاری اجتماعی،سرمایه داری دولتی و تسلط و کنترل دولت بر رسانه ها . همه این موارد به نوعی متفاوت از ارزشهای مدرن غربی چون حقوق فرد، تساهل،جهان گرایی و … بوده و یا مخالف با این ارزشهاست. این یک باور اشتباه است که فکر کنیم ایدئولوژیِ پوتین باعث محبوبیت او شده است،چرا که وی پیش از این هم محبوب بود، اما این ایدئولوژی باعث تداوم محبوبیت و پوپولیسم پوتین شده است .
اوربان هم در این زمینه دنباله رویِ پوتین شده تا جایی که استقلال دستگاه قضایی را از کاهش داده، حقوق فردی را محدود نموده ،در باره گروه های قومی سخنرانی های ناسیونالیستی ایراد کرده و رسانه ها را در تنگنا قرار داده است .روشهای کنترل نیز اغلب پیچیده تر و ماهرانه تر از روشهای سانسور قدیمی است . مجارستان اخیرا اعلام کرد که چهل درصد از عواید آگهی های تبلیغاتی رسانه ها باید به عنوان مالیات دریافت شود و ظاهرا هدف از این کار ورشکست کردنِ تنها تلویزیون مستقل این کشور است .
اگر به گوشه و کنار جهان نگاه کنید،کشورهای دیگری هستند که درون مایه عناصر پوتینیسم را پذیرفته و اجرا می کنند . ترکیه تحت حاکمیت اردوغان دست از طرحهای رفورمیستی خود برداشته و به سمت محافظه کاری اجتماعیِ بیشتر، اسلام گرایی و ناسیونالبسم پررنگ حرکت می کند.اردوغان همچنین از روشهای زیرکانه هایی برای کنترل و بی خاصیت کردن رسانه ها استفاده می کند . بسیاری از رهبرانِ راستگرایِ اروپا مثلا در فرانسه ، هلند و حتی انگلستان به شکلی آشکار پوتین و روشهای وی را ستایش می کنند .
موفقیت و پیروزی «پوتینیسم» تا اندازه زیادی به موفقیت پوتین و روسیه ی تحت سلطه وی بستگی دارد . اگر روسیه در مسئله اوکراین پیروز شود وبتواند این کشور را به کشوری در حلقه مسکو برگرداند، آنگاه به مثابه یک پیروز ظاهر می شود . اما از سوی دیگر چنانچه اوکراین بتواند خارج از حلقه روسیه به کامیابی و موفقیت برسد و اقتصاد روسیه به ضعف و شکنندگی خود ادامه دهد ،پوتین باید خود را به عنوان رهبر یک کشورِ منزوی و خارج از جامعه جهانی و متکی بر درآمد نفت تصور کند.

Advertisements
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

نظر شما برای ما بسیار مهم است

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s