خانه > یادداشت ها > اقتصاد و سیاست در ونزوئلا

اقتصاد و سیاست در ونزوئلا

ونزوئلا را در سالهای اخیر با هوگو چاوز می شناسند . مردی سرخ پوش و تنومند که مانند اغلب سردمداران چپ و دیگرآمریکا ستیزان، سخنرانی زبده و چیره دست بود و خطابه های تماشایی ایراد می کرد . او نیز همانند سرهنگ قذافی بارها تریبون سازمان ملل را در انتقاد از نظم حاکم بر جهان و سردمداری غرب در سازمانهای بین المللی به کار گرفت و موجب عصبانیت رهبران غرب شد . درگیری های لفظی او با رهبران جهان زبانزد بود و در یک مورد پادشاه اسپانیا در جلسه ای رسمی او را به خفه شدن دعوت کرده بود !

ونزوئلا تحت حکومت چپگرای چاوز از یک کشور دموکراتیک و سرمایه داری به کشوری سوسیالیستی با حکومتی بسته تبدیل شد . او  پیشنهاد تغییر قانون اساسی به منظور افزایش اختیارات ریاست جمهوری و محدود شدن قوه مقننه را به رفراندوم گذاشت و توانست رای مثبت مردم ونزوئلا را برای این تغییرات کسب نماید . او در سال 1999 میلادی به مقام ریاست جمهوری رسید و در همان سال با اصلاح قانون اساسی، دوره ریاست جمهوری را از پنج سال به شش سال افزایش داد، اما حق تصدی این سمت را به دو دوره متوالی محدود کرد

.

اگر هوگو چاوز زنده می ماند، دوره ریاست جمهوری او در سال 2012 میلادی به پایان می رسید .وی بار دیگر خواستار تغییر قانون اساسی به منظور مادام العمر شدن ریاست جمهوری خود شد .  او روز یکشنبه (30 نوامبر2008) در جمع هزاران نفر از طرفدارانش در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، اعلام کرد، امیدوار است که بتواند تا سال2021 میلادی رئیس جمهور باشد.او گفت: «من آماده ام. اگر سلامت باشم و خدا بخواهد، تا سال 2019 یا 2021 با شما خواهم بود».

هوگو چاوز گفت که موضوع اصلاح قانون اساسی برای نامحدود شدن دوره ریاست جمهوری باید بار دیگر به همه پرسی گذاشته شود.مخالفانش او را متهم می کردند که با نامحدود کردن دوره ریاست جمهوری تلاش می کند که در ونزوئلا یک حکومت دیکتاتوری برقرار کند.مردم ونزوئلا یک سال پیش از این، طرح جنجالی هوگو چاوز برای تغییر گسترده قانون اساسی که شامل نامحدود شدن دوره ریاست جمهوری بود را در یک همه پرسی رد کردند.(bbc ,December 2008)

با مرگ او و به قدرت رسیدن دوستان نزدیکش، دورنمایی از تغییر رویه عمده این کشور دیده نمی شود .در حدودِ نیمی از جامعه ونزوئلا شاید به خاطر وجود رفاه عمومی و دسترسی ویژه ای که به برکت پول نفت به امکانات آموزشی و بهداشتی و … دارد،از چنین سیاستهایی حمایت می کند و در برخی انتخابات علیرغم شائبه هایی که در صحت و سقم آن وجود داشت، حتی بنیادهایی چون بنیاد آمریکاییِ کارتر هم بر سلامت انتحابات صحه گذاشت. با وجود چنین پایگاه اجتماعی، احتمالا سالهای متمادی شاهد حکمرانیِ دولت چپگرا و متحد با کوبا در این کشور خواهیم بود .

نفت و دیگر ویژگیهای اقتصادی ونزوئلا

صادرات نفت خامِ این کشور حدود یک میلیون و هفتصد و بیست و پنج هزار بشکه است و نفت و فرآورده های نفتی در حدود نود و پنج درصد صادرات این کشور را تشکیل می دهد . به عبارت دیگر از کلِ  نود و هفت میلیارد دلار صادرات این کشور ، حدود نود و چهار میلیارد دلار آن را نفت و متعلقات آن تشکیل می دهد .میزان تقریبی ذخایر نفت این کشور 297 میلیارد بشکه برآورد شده است و ذخایر گازطبیعی آن نیز بالغ بر شش میلیارد متر مکعب می باشد . در زمینه گاز طبیعی این کشور صادرات چندانی ندارد و تقاضای داخلی برای نفت خام آن هم کمتر از هشتصد هزار بشکه است . با توجه به تولید ناخالص داخلی 380 میلیاردی این کشور و جمعیت 30 میلیونی آن ، درآمد سرانه هر ونزوئلایی حدود 13 هزار دلار برآورد می شود . (www.opec.org).

 بر اساس آمارهای سال 2012 رشد اقتصادی این کشور 5.6 دهم و از این حیث حائز رتبه 51 در میان کشورهای جهان بود . صنعت نفت، مصالح ساختمانی ، صنایع غذایی ،فولاد، آلومینیوم و صنایع شیمایی را می توان در زمره صنایع مطرح و فعال در این کشور به حساب آورد . این کشور از نظر میزان رشد محصولات صنعتی رتبه 60 را در میان کشورهای جهان دارا می باشد . نرخ بیکاری در این کشور بر اساس آمار سال 2012 ، هفت و هشت دهم درصد بوده است که جایگاه هشتاد و هفتم را در جهان از آنِ خود کرده است . 31.6 درصد از جمعیت این کشور زیر خط فقر زندگی می کنند و نرخ تورم آن 21 درصد برآورد شده است(cia factbook)

ونزوئلا و آزادی اقتصادی

به طور خلاصه آزاد سازی اقتصادی را می توان مجموعه­ای از اقدامات، به منظور کاهش مداخله دولت در بازارهای مالی، کالاها و خدمات، کار و بخش خارجی و نهایتاً واگذاری آن به مکانیزم بازار دانست که اهم این اقدامات عبارتند از:

–  کاهش مداخلات دولت در بازارهای مالی

–  کاهش کنترل های قیمتی و واگذاری تعیین قیمت به نیروهای عرضه و تقاضای بازار

–  حذف یارانه ها و تعدیل قیمت های یارانه‌ای

–  گرایش به نظام ارزی شناور

–  آزادسازی تجارت خارجی و تعدیل انواع تعرفه ‌های تجاری و محدودیت های مقداری

–  آزاد سازی نرخ سود پرداختی به سپرده های بانکی

بر اساس تعریف بنیاد هریتیج (heritage foundation) ، آزاد سازی اقتصادی را می توان از روی نگاه به شاخص های مشخصی محاسبه کرد :

متغیرها و معیارهایی که هریتج در محاسبه شاخص آزادی اقتصادی منظور می نماید. ، ده متغیر هستند. برای هر کدام از این متغیرها امتیازی بین صفر تا صد در نظر گرفته شده و میانگین امتیازهای کسب شده در این ده متغیر تعیین کننده امتیاز نهایی شاخص آزادی اقتصادی برای یک کشور خواهد بود. این ده متغیر به شرح ذیل می باشند:

آزادی کسب وکار – آزادی تجارت – آزادی مالی – مخارج دولت – آزادی سرمایه گذاری – آزادی پولی – آزادی تامین اعتبار – آزادی از فساد و رشوه – آزادی بازار نیروی کار – حقوق مالکیت .

بر اساس گزارش سال 2014 بنیاد هریتیج ، ونزوئلا از نظر آزادی اقتصادی در رتبه 175 قرار گرفته است که از این حیث در میان کشورهای بسته و غیر آزاد قرار می گیرد .

در اینجا برای نمونه به دو شاخص از ده شاخص فوق می پردازیم و وضعیت ونزوئلا را در این دوشاخص مشاهده می کنیم .

الف: شاخص آزادی کسب و کار

آزادی کسب وکار خود شاخصی است متشکل از ده متغیر مرتبط با نحوه کسب وکار در یک کشور. این متغیرها عبارتند از: 1- تعداد مراحل بوروکراتیک در شروع نمودن یک فعالیت اقتصادی (همچون تاسیس یک شرکت). 2- تعداد روزی که برای شروع یک فعالیت اقتصادی (برای مثال ثبت یک شرکت) صرف می شود. 3- هزینه شروع یک فعالیت اقتصادی. (هزینه های اداری) 4- تعداد پروسه های دریافت یک مجوز برای شروع فعالیت اقتصادی. 5- تعداد روزی که دریافت مجوز نیاز دارد. 6- تعداد مراحل بوروکراتیک دریافت مجوز. 7- هزینه دریافت مجوز. 8- زمانی که برای تعطیل نمودن یک بیزینس صرف می گردد. 9- هزینه تعطیل نمودن بیزینس و 10- نرخ بازگشت سرمایه هنگام تعطیل نمودن یک فعالیت اقتصادی.(دانشنامه رشد)

بر اساس آمارها، آزادی کسب و کار در ونزوئلا تا سال 2000 بیش از میانگین جهانی آن بوده است اما از این سال به بعد و مشخصاً به خاطر روی کار آمدنِ دولتِ چپ گرای هوگو چاوز و اِعمال محدودیت در ساز و کارهای مربوط به کسب و کار، این شاخص دچار سیر نزولی شده و به زیر خط میانگین جهانی می رسد . تداوم این سیر و حتی افتِ بیشترِ این شاخص بعد از مرگ چاوز را می توان نشان از استیلای منش و روش اقتصادی او در هیئت حاکمه ونزوئلا دانست .

 شاخص آزادی سرمایه گذاری :

کشوری که سرمایه گذاری در آن با حداقل محدودیت های قانونی و بوروکراتیک امکان پذیر باشد و ورود و خروج سرمایه ها در عرصه های بین المللی بدون محدودیت و به آسانی امکان پذیر باشد می تواند امتیاز مناسبی برای این شاخص به خود اختصاص دهد.در این زمینه هم آنگونه که آمارها نشان می دهند، آزادی سرمایه گذاری از نحستین سالهای حکومت چاوز به بعد دچار افت شدید شده و سقوطی در حدود چهل امتیاز را نشان می دهد . به همان میزانی که در دوران هوگو چاوز خدمات آموزشی و بهداشتی رشد بسیار چشمگیری را نشان می دهد، در مقابل سرمایه گذاری خارجی علی الخصوص در بخش نفت این کشور کاهش چشکگیری را نشان می دهد و وابستگی این کشور به این محصول طبیعی نیز اوج می گیرد . پایگاه اینترنتی روزنامۀ فیگارو نشان میدهد که نفت نزدیک به 90% از ذخایر ارزی ونزوئلا، 95% از صادرات و نیمی از بودجۀ دولت را تشکیل می دهد. آماری که به گفتۀ کارشناسان اقتصادی گویای این واقعیت است که اقتصاد ونزوئلا هیچ زمان تا به این اندازه به نفت وابسته نبوده است. چاوز قول داده بود کشور را از وابستگی بیش از اندازه به نفت می رهاند، اما در طول یک دهۀ اخیر در این مسیر غرق شد و با افزایش قیمت جهانی نفت، تسلط بیش از پیش دولت بر بخش نفت را از طریق شرکت PDVSA بیشتر و بیشتر کرد و راه را بر سرمایه گذاری شرکتهای خارجی بست. بسیاری از منتقدان چاوز وی را به سوء استفاده از منابع و درآمدهای نفتی برای فعالیت های سیاسی و پیشبرد انقلاب بولیواری اش متهم می کنند.

رهبر انقلابی آمریکای لاتین به طور گسترده ‎ای بر روی برنامه های اجتماعی به منظور کاهش فقر و نابرابری سرمایه گذاری کرده بود. از این رو منابع بین المللی می گویند ونزوئلا دارای پائین ترین نرخ نابرابری در آمریکای لاتین است و متوسط حقوق ماهیانه در آن در میان کشورهای آمریکای جنوبی در بالاترین میزان قرار دارد.

از سویی برنامه های آموزشی در دوران حکومتداری چاوز به شکل برق آسایی رشد کردند، به گونه ای که تعداد اساتید و مدرسان تا 5 برابر افزایش یافت. برنامه های بهداشتی از دیگر خدمات دولتی بود. هزاران پزشک کوبایی به طور رایگان در محله هی فقیر مردم را درمان می کردند و در مبارزه با بیکاری نیز بخش دولتی در ایجاد اشتغال سرآمد بود. اما نکتۀ منفی این مسئله در اینست که این سیاست به ضرر سرمایه گذاری صنعتی و همچنین تنوع بخشیدن به اقتصاد تمام شد.

این مطلب را برای سایت نفتنا نوشتم

Advertisements
دسته‌ها:یادداشت ها
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

نظر شما برای ما بسیار مهم است

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s