خانه > مقالات > نگاهی گذرا به وضعیت مطبوعات عصر پهلوی

نگاهی گذرا به وضعیت مطبوعات عصر پهلوی

در ابتدا نگاهی کلی به آمار مطبوعات سیاسی و غیر سیاسی در دهه های مختلف این دوره :

 

تعداد

دهه

284

1280

222

1290

649

1300

99

1310

1497

1320

1150

1330

349

1340

چکیده دوره های سیاسی موثر بر سرنوشت مطبوعات :

وضعیت مطبوعات در این دوره

دوره مورد نظر

شماره

توقیف گسترده مطبوعات – اعدام برخی روزنامه نگاران همانند فاطمی و کریم پور شیرازی – تاسیس اداره مطبوعات در فرمانداری نظامی

پس از کودتا

1

آزادی احزاب و مطبوعات – علنی شدن فعالیت احزابی چون جبهه ملی – اصلاحات گسترده و افزایش مطبوعات

دوره امینی و چند سال قبل

2

سرکوب و توقیف و تعطیلی – تولد تشریات مذهبی در سالهای بعد – تدوین رسمی قانون سانسور در این دوره

بعد از قیام پانزده خرداد

3

توقیف بیش از 70 نشریه – سروسامان دادن به وضعیت مطبوعات – کمک های مالی گسترده به مطبوعات و در عین حال تلاش برای مطیع کردن آنها

سال 53 و شکل گیری مبارزات چریکی

4

فضای باز سیاسی – آزادی کامل برای روزنامه نگاران – انتشار دوباره مطبوعات توقیف شده در سالهای قبل

سالهای 56 و 57

5

 

آمارهای دیگر : ( از سال 43 تا 53 )

در تهران 19 روزنامه ، 27 هفته نامه ، 26 مجله هفتگی ، یک مجله دو شماره در هفته ، 86 ماهنامه و یک سالنامه منتشر شده است . و در همین دوره ده ساله تا تایستان 53 ، 8 هفته نامه و 64 ماهنامه تعطیل شد . از جمله بامشاد ، روشنفکر ، خوشه ، گزارش هفتگی ، دنیای زن ، پژوهشگر ، جهان نو و معلم .

 

مناطق مختلف کشور از نظر روزنامه خوانی : با در نظر گرفتن سهمیه روزنامه های اطلاعات و کیهان و آیندگان ؛

غرب کشور

شرق کشور

جنوب کشور

شمال کشور

مناطق

11 درصد

18 درصد

45 درصد 

26 درصد 

سهمیه

5

18

23

14

تعداد مطبوعات محلی

 

کودتای بیست و هستم مرداد سال 32 در ایران ، برای بسیاری از تحلیلگران سیاسی و پژوهشگران تاریخ معاصر ایران تبدیل به یک مبدا تاریخ شده است . تا جایی که بررسی مولفه ها و حوادث سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و حتی اقتصادیِ عصر پهلوی را در دو دوره قبل از کودتا و بعد از کودتا مورد مطالعه قرار می دهند . این تقسیم بندی اغلب در ذات خود حاوی یک جبهه گیری ارزشی در دفاع از دولت مصدق نیز بوده است و اعتقاد به دوران طلایی دوساله نخست وزیری دکتر مصدق را در خود مستتر دارد . در سالهای پس از سرنگونی حکومت پهلوی و در شرایطی که گفتمان های ملی ، چپ و اسلامی در اوج قدرت بودند ، این باور برای همیشه به بدنه فکری جامعه تزریق شد که دوران پس از کودتای بیست و هشت مرداد ، دوران سیاه و ظلمانی تاریخ معاصر ایران بوده و هیچ گونه نور و روشنایی در آن نمی توان یافت .  اگر چه در سرکوبها و ممنوعیتها و بازداشتها و اعدامهایی که در این دوره انجام گرفت ، نمی توان شک داشت ، اما اشکال این نوع نگاه مطلق گرایانه در این است که هرگز وارد خطاها و کاستی های نیروهای اپوزیسیون و مخالف حکومت نمی شود ، از پایمال کردن قانون اساسی توسط مصدق و فاطمی و … سخن نمی گوید ، در برابر ترور های پی در پی سکوت توام با رضایت اختیار می کند و در سالهای بعد ، جنگ چریکی و حمله به پاسگاهها را عملیات قهرمانانه می داند .

 این نوشتار بر آن است تا با نگاهی به وضعیت مطبوعات در این دوره و از لابه لای برخی نقل قولها ، مطیوعات را به عنوان نمونه ای کوچک از دوران پهلوی دوم مورد بررسی قرار دهد وضمن ایجاد نگاهی واقع گرایانه ، اندکی در «فراروایت قرون وسطای 32 تا 57 » خلل وارد نماید .

در سنت تاریخ نگاری مذهبی هم ، پهلوی دوم مامور گماشته شده بیگانگان برای مبارزه با اسلام معرفی می شود و همه برنامه های اصلاحی و عمرانی وی را وسیله ای برای تحقق این ماموریت می دانند . تا جایی که اعطای حق رای به زنان و تاسیس دانشگاه و تحصبل دختران را وسیله ای برای انحراف آنها قلمداد کرده و دستاویزی برای مبارزه با شاه قلمداد کردند . خواننده و پژوهشگری که بتواند خود را از گرد و غبار این نوع نگاه تاریخی برهاند ، در می یابد که اوضاع  آنگونه که روایت می شود نیست و ظاهرا شاه و عوامل وی آنقدرها هم با مذهب دشمنی نداشته اند ! در مطالعه تاریخ دوران پهلوی گاه و بیگاه با اسنادی مواجه می شویم که حداقل ادعای مذهبیون را با تردید هایی مواجه می سازد . مثلا در یکی از اسناد ساواک چنین می خوانیم :

به طوری که مجله تهران مصور در صفحه پنجم خود نقل کرده است ، شعبه 9 دادگاه جنحه مرکز به ریاست آقای دکتر ناصر وثوقی ، کلیه نشریات و کتابهای کسروی را برای پخش و فروش آزاد اعلام کرده و دادگاه نظر داده است که کتابها بر علیه اسلام نیست . با توجه به اینکه دکتر ناصر وثوقی رییس محکمه مزبور یکی از سوسیالیست های پرو پا قرص می باشد و مدتی نیز در حزب منحله توده عضویت داشته و اصولا چون سوسیالیست ها پای بند مذهب و خدا پرستی نیستند ، ارجاع این پرونده به دادگاه مزبور اشتباه بوده است . ضمنا با حکمی که دادگاه صادر کرده ، دیگر جلوگیری از از انتشار کتابهای کسروی که اکثر آنها مخالف دین اسلام و ردِ مهدویت و شیعه است (مانند کتابهای شیعیگری – بخوانند و داوری کنند ) مقدور نبوده و البته بر اثر انتشار این کتابها عصبانیت طبقه روحانی برانگیخته خواهد شد . همچنین به عرض می رساند که آقای اربابزاده مدیر انتشارات کسروی چندی پیش در ساواک تعهد داده است که از انتشار کتابهای کسروی خودداری نماید . اکنون با صدور حکم دادگاه این تعهد خود به خود ملغی می شود .

در حاشیه این نامه دست خط مقام مافوق دیده می شود که نوشته است : به عرض جناب نخست وزیر رسید . با آقای وزیر دادگستری مذاکره فرمودند . قرار شد پرونده وثوقی به دادگاه انتظامی قضات داده شود ، به پرونده کسروی استیناف داده شود و در آنجا حکم لغو شود . کتابها را اجازه ندهید آزاد کنند و تجدید چاپ نمایند و فعالیت کنند (1) .

در این نوشتارابتدا نگاهی گذرا خواهیم داشت به وضعیت مطبوعات سیاسی قبل ازکودتا. همچنین دوران بعد از سال 32 را از لحاظ کمَی و از حیث میزان آزادی و تنگناهایی که مطبوعات با آن دست به گریبان بوده اند ، بررسی خواهیم کرد . همچنین بر حسب میزان فشار بر مطبوعات ، این دوره را در چند قسمت جداگانه مورد بررسی قرار خواهیم داد .

1 – حساسیت بالایی که دستگاه به مطبوعات داشت .

 اسدالله علم ، وزیردربار شاه که بیش از یک دهه در این سمت حاضر بود، در یادداشت های خود نشان می دهد که شاه تا چه میزان به نوشته های روزنامه ها اعتنا می کرد و سیاست کشورهای غربی را از لابه لای تحلیل ها و سطر سطر خبرها می جست. همچنین داریوش همایون که خود آخرین وزیر اطلاعات دوره پهلوی بود  در گفتگویی با شبکه بی بی سی نکات مهمی از وضعیت مطبوعات آن زمان را بازگو می کند .او در جواب این سوال که  : مگر روزنامه های داخلی به خصوص در دهه آخر سلطنت در ایران چقدر آزادی داشتند که بخواهند از موضوعی انتقاد کنند که شاه را تا این حد آشفته کند؟ چنین می گوید :

ایرانی ها، تقریبا همه، اسیر تئوری های توطئه هستند و شاه، پادشاه همه توهم های توطئه بود. اصلا تمام زندگی شاه در توهم توطئه خارجی ها سپری شد و عاقبت هم از بیم توطئه خارجی ها کشور را رها کرد و رفت . بسیار توطئه اندیش بود و تصور نمی توانست بکند ساز و کار دموکراسی را.  حکومت های غربی را نمی شناخت و مطلقا نمی خواست که بشناسد، و هرگز این موضوعی که شما گفتید را نفهمید – که نقش روزنامه ها در نظام سیاسی کشورهای دموکراتیک غربی چیست. در این تردید نیست البته که روزنامه ها به کلی – هیچ جای دنیا – به کلی از دستگاه دولت جدا نیستند. دستگاه حکومتی به هر حال ارتباطاتی با مطبوعات دارد، استفاده هایی از آنها می کند، مطالبی از طریق آنها منتشر می کند – این ها درست است اما هرگز به پای تصوری که شاه از این موضوع داشت نمی رسد. شاه اصلا هرگز باور نکرد که روزنامه نگاران مستقلا چیزی می نویسد. فکر می کرد که شرکت های نفتی پشت اش هستند، انگلیس پشت اش است. و یواش یواش این توطئه گران عده شان زیاد شده بود و مراکز توطئه فراوان شده بود. هرچه بیشتر در این تار عنکبوت توطئه افتاد ضعیف تر شد. (2)

احمد احرار سردبیر اطلاعات در مصاحبه با بنیاد مطالعات ایران (تاریخ شفاهی ) درباره سیاست سانسور در دوران هویدا می گوید : یک روز در دفتر روزنامه بودیم که از نخست وزیری زنگ زدند که هویدا عصبانی هستند و گفته اند یک نفر از روزنامه اطلاعات به آنجا برود و بنده معاون خودم به نام سیروس را فرستادم و وقتی بازگشت ، نسخه ای  از روزنامه اطلاعات آن روز در دستش بود که قسمتی از آن که مربوط به تماسهای مردمی بود ، با رنگ قرمز مشخص شده بود . او اظهار داشت که به محض ورود به نخست وزیری او را به اتاق هویدا برده اند و او با ناراحتی از من پرسیده که از کِی تا به حال کِنِدی با روزنامه شما تماس می گیرد؟ زمانی که ایشان جریان می پرسد ، متوجه می شود که منظور هویدا پیغام یکی از خوانندگان بوده است که در قسمت مربوط به آنها درج می شده است . این پیغام از طرف یکی از خوانندگان با نام » ج – کندی » بوده است و از بوی جوی آب محله خود شکایت کرده بود و اینکه چرا شهرداری اقدام نمی کند . ظاهرا حساسیت بر روی نام  این خواننده بوده است . در آن زمان ظاهرا به اهالی محله » کن » در غرب تهران اصطلاحا «کِندی » می گفتند به جای کنی یعنی اهل کن ! هویدا تصور می کرده است که این شیطنت روزنامه بوده است تا با بدجنسی به همگان بگوید رییس جمهور آمریکا باید بیاید و گرفتگی جوی آب را در یک محله تهران به شهرداری و دولت گوشزد کند . یا در مواردی دیگر خبرهایی چون کشته شدن 5 نفر در زلزله ای در گوشه ای از ایران دردسر می شد چون بعدها معلوم می شد که مثلا 5 نفر نبوده و 3 نفر کشته شده است . احمد احرار معتقد است امثال محرمعلی خان که همیشه نماد سانسور بوده ، گناه چندانی نداشته و بیشتر گناه بر گردن روشنفکرانی است که در دستگاه حکومت دارای قدرت بوده اند . (3)

2 – فراز و فرود مطبوعات در تابعیت از فضای سیاسی:

  همزمان با اوج گیری بحرانهای سیاسی در کشور و رادیکال شدن مخالفتها با حکومت ، برخوردها با اهالی سیاست و مطبوعات هم چهره ای خشن تر به خود می گرفت . در روزهای قبل از کودتا روزنامه هایی چون باختر امروز علنا خواستار سرنگونی حکومت و برقراری جمهوری بودند و با تندترین عبارات ، شخص شاه را خطاب قرار می دادند .

به عنوان مثال حسین فاطمی در باختر امروز در باره شاه چنین می نویسد .

من در طول ۱۲سال اخیر هرگز به آستان این جوان خوش خط و خال که مثل مار افسرده در موقع ضعف و جبن سر درهم می‌کشد و در فرصت مناسب نیش جانگزای خود را می‌زند سر فرود نیاوردم… یکی نیست که از او بپرسد دیگر شما و فامیل شما از این یک مشت پابرهنه و لختی که ۲۰سال پدرت آن‌ها را به نفت جنوب فروخت چه می‌خواهید؟… حالا هم مثل دزد‌ها و بدهکار‌ها از تاریکی شب برای کودتا استفاده می‌کنید و برای استراحت به کلاردشت تشریف می‌برید؟ آقای دکتر مصدق چقدر باید صبر کرد… از دربار بپرسید دیگر از جان مردم و مملکت چه می‌خواهد؟» فاطمی ‌در شماره بعد با چاپ عکسی از سرنگون کردن مجسمه شاه نوشت: «در میدان بهارستان مجسمه دیو مهیب قلدری به زمین می‌افتد.» و ادامه داد: «برو‌ ای خائن که تو را آن قدر اجانب نیز پست و حقیر شناخته‌اند که دیگر برای این جنایت هولناک… مزدی به تو نخواهند داد… ملت ایران تشنه انتقام است و می‌خواهد تو را… بر چوبه‌دار ببیند… مردم در قطعنامه می‌تینگ باشکوه بی‌سابقه دیروز در تهران خواستار شده‌اند که وظایف «فراری بغداد» به یک شورای موقتی سپرده شود.» و در صفحه آخرش خبر داد: «یکصد هزار ریال جایزه برای کسی که محل اقامت سرلشکر زاهدی را نشان بدهد، تعیین گردیده‌ است (4)

واقعیت آن است که این گونه عوامل به همراه غرور و خودبزرگ بینی حکومت مخصوصا در سالهای منتهی به رشد اقتصادی و افزایش قیمت نفت و چند عامل ریز و درشت دیگر ، فضای سیاسی ایران را به سمت دیکتاتوری و اختناق پیش برد و زمینه های تساهل و مدارا و آزادی را در جامعه از بین برد و در نتیجه عرصه مطبوعات هم مانند دیگر عرصه ها ، تبدیل به حیات خلوت حکومت شد و دخالت ها و حساسیت های بیجا و بیمار گونه ای را رقم زد . هر چند زمینه های تعامل همچنان باقی بود و کارهای مهمی در زمینه روزنامه نگاری انجام می شد .

نمونه دیگر اینکه بعد از قیام پانزده خرداد سختگیری و نظارت بر جزیی ترین اخبار و تحلیل ها در روزنامه ، امری عادی و شناخته شده برای اهالی مطبوعات بود . فریبرز خسروی در کتاب تحلیلی بر سانسور در عصر پهلوی دوم ، برخی از اخبار سانسور شده مطبوعات را به رشته تحریر در آورده اند که نمونه هایی از آن را در اینجا نقل می کنیم :

«پس از قیام ۱۵ خرداد ۴۲ سانسور به صراحت با ابلاغ آیین نامه به سردبیران جراید، اعمال می شد.» از آنجا که موضوع این مقال «سانسور» است، بی مناسبت نیست که نمونه ابلاغیه های موجود در خصوص اعمال سانسور آورده شود؛

خبرگزاری رویترز از پیشاور خبری مخابره کرده است که بعضی قبایل علیه دولت قیام کرده اند. البته علت قیام اعتراض به اصلاحات ارضی است که در پاکستان اجرا شده. (قابل چاپ نیست)

در مورد نامه ها، شکایات کارگران و کارمندان که به هر علت و سببی از کارخانجات و ادارات اخراج می شوند هیچ نوع خبر، مطلب، نامه وارده و شکواییه نباید چاپ و منتشر شود

خبر روزنامه های صبح در مورد به گروگان گرفتن ۱۶ یهودی در واشنگتن تیتر اول نشود، بلکه در ستون باشد

خبر مشروح شهرک دانشگاهیان همراه عکس چاپ شود

هیچ گونه مطلب، خبر و تفسیر پیرامون تغییر ساعت به هیچ وجه چاپ نشود

برادر آقای گنجی وزیر آموزش و پرورش در تهران فوت شده چون وزیر آموزش و پرورش در تهران نیست، هیچ خبری حتی به صورت آگهی قابل چاپ نیست

مطالب ضد مائو بعد از این دیگر چاپ نشود

اظهارات سناتور لاجوردی در مورد احتمال زلزله در تهران و اثر آن روی ساختمان های فعلی قابل چاپ نیست.

خبرها همچنین گزارش ها و مطالبی درباره اینکه بوتو حکومت شریعت اسلامی را قبول کرد، کاباره ها، میکده ها و کازینوها در پاکستان تعطیل شد و در آینده ایدئولوژی اسلامی در پاکستان حکومت خواهد کرد، به هیچ وجه در خبرها، مطالب، گزارش ها و تفسیرهای مربوط به پاکستان نباید منعکس شود، حتی اگراز زبان خود بوتو باشد . .

عکس ملاقات کفیل وزارت اطلاعات بحرین با وزیر اطلاعات حتماً امروز چاپ شود

راجع به اجساد مومیایی حتی یک کلمه خبر و مطلب دیگر چاپ نشود.

آسوشیتدپرس از لندن خبر داده است که دولت انگلستان به دستیاری سازمان سیا دولت دکتر مصدق را سرنگون کرد. این مطلب را اخیراً یک روزنامه نگار فرانسوی نوشته است. (چاپ نشود)

هفت کوهنورد در کرج سقوط کرده و کشته شده اند( این خبر قابل چاپ نیست)

راجع به سالروز قتل عام ارامنه هیچ گونه خبر، مطلب و عکسی قابل چاپ نیست.

در مورد شیوع وبا در همدان و اطراف که تلفات هم داشته، مطلبی چاپ نشود (5)

ازطرف دیگر در شرایطی که به هر دلیل احساس امنیت و ثبات به شخص شاه و دولتمردان سرایت می کرد ، وضعبت مطبوعات نیز دگرگون شده و از آزادیهای بیشتری برخوردار می شدند . غلامحسین صالحیار روزنامه نگار باسابقه در گفتگویی با ابراهیم نبوی خاطره ای نقل می کند که نگاه شاه به مطبوعات در آن دوره را بازتاب می دهد :

یك عصر پنجشنبه آذر1352 به ملاقات شاه رفتيم. وقتی رفتيم، شاه به من گفت: خودت را معرفی كن. تحصيلاتم را گفتم كه ربطی به مطبوعات نداشت، ليسانس حقوق قضائی، فوق ليسانس علوم حزبی و دكترای علوم سياسی با تخصص بين الملل عمومی. گفتم سوابق كمونيستی دارم، توده ای هم بوده ام، روز 28 مرداد هم فرار كردم و مدتی مخفی بودم. صداقتم روی شاه اثر گذاشت و پرسيد: ديگر چه كارهائی كرده اي؟ گفتم: سردبير اطلاعات بودم . از اينكه با آن سوابق سردبير اطلاعات شده بودم تعحب كرد. گفتم كه راه اندازی آيندگان، خبرگزاری راديو و تلويزيون كه واحد مركزی خبر كنونی باشد را هم من برعهده داشتم. وقتی حرف هايم تمام شد . شاه گفت: با اين سوابق برای اين كار،( سردبيری روزنامه ارگان حزب مردم ) مناسب هستی .   ملاقات سه ساعت طول كشيد كه بی سابقه بودشاه اصولا به روزنامه نگاران اصلا وقت مصاحبه نمی داد اما قرارشد اولين  شماره روزنامه را با صحبت های شاه منتشر كنيم. شاه وقتی عامری را برای دبيركلی يك حزب جدی انتخاب كرده بود، پذيرفته بود كه يك حزب جدی، روزنامه جدی هم می خواهد. داشتن يك حزب جدی هم بنا به گفته خود شاه ناشی از ايراد خارجی ها به او بود كه ايران حزب جدی ندارد و شاه هم كه می دانيد به نظر خارجی ها خيلی اهميت می داد. عامری برای روزنامه اپوزيسيون مرا پيشنهاد كرده بود و من به شاه گفتم: چنين روزنامه ای كه شما می خواهيد بايد خيلی چيزها را در آن نوشت.شاه گفت: هرچه دلت می خواهد بنويس. شاه معتقد شده بود دانشجوی ايرانی به جای خواندن نشريات حزب توده و يا حزب كمونيست فرانسه، همان مسائل را در روزنامه ای ايرانی بخواند. شما تحت تاثير قرار گرفته بوديد؟ صالحيار: من از بوجود آمدن امكان چنين فعاليتی هيجان زده بودم . (6)

وباز هم به گفته داریوش همایون ، روزنامه ها بر خلاف مشهور آنجور مطیع نبودند و روزنامه نگاران راه های بسیار می یافتند برای اینکه نظرشان را بگویند. هیچ چیز در آن رژیم کامل نبود. هیچ چیز تا آخرش نمی رفت به اصطلاح. سانسور هم هزار سوراخ داشت، هزار راه فرار داشت.

اولا تمام دستگاه های دولتی از طریق روابط عمومی شان با روزنامه ها ارتباطات نزدیک داشتند. و کمک می رساندند و آنها را حفظ می کردند. ثانیا، کار سانسور میان وزارت اطلاعات، بعدا اطلاعات جهانگردی، و ساواک تقسیم می شد. معلوم نبود چه کسی مسئول است.

این وسط روزنامه نگاران از این موقعیت نامشخص استفاده فراوان می کردند .  نخست وزیران به شدت ملاحظه روزنامه ها را می کردند و نمی خواستند که آنها را برنجانند. به موقع از آنها دفاع می کردند، کمک شان می کردند. روزنامه ها هم بازی می کردند این وسط و وظیفه شان را انجام می دادند . البته این را عرض بکنم که هیچ موردی نبود که روزنامه روی انتقاداتش یا روی اشتباهاتش به کلی از بین برود یا یک روزنامه نگار به کلی اخرج بشود. همیشه یک راهی بود برای اینکه برگردند و اوضاع به حالت عادی برگردد به دلیلی که عرض کردم. یعنی تمام مقامات حکومتی با مطبوعات روابط خوب داشتند، می خواستند آنها را جلب بکنند.

کمک های فوق العاده به روزنامه نگاران می شد. در همان دوره که این سختگیری ها گاه و بیگاه پیش می آمد، تمام اعضای سندیکای روزنامه نگاران صاحب خانه شدند در آن سال ها. حتی در نوروز ماهی و پرتقال خانواده های آنها تامین از طرف دولت می شد. یک قلم، دو میلیون دلار آن موقع، به آن سندیکا اختصاص داده شده بود از طرف دفتر شهبانو که خانه سندیکا بسازند. رابطه به این صورت بود، یعنی به شدت مراقب رفاه روزنامه نگاران بودند. ولی، در عین حال هم گاه و بیگاه هم آنها را مجازات می کردند – گوشمالی بود بیشتر، نه مجازات. همینطور روز به روز یک جوری قضایا رد می شد تا هنگامی که کارها از دست رفت و روزنامه ها بزرگترین مبارزات را با شاه کردند(7 )

در تایید این گفته همایون از باز خرید شدن روزنامه نگاران در زمان توقیف مطبوعات باید یاد کرد . مثلا مجله سپید و سیاه در سال پنجاه و سه توقیف شد و همه کارکنان آن باز خرید شدند . (8 )

نخست وزیری امینی را می توان در مقایسه با سالهای اول بعد از کودتا ، به یک بهار سیاسی  تشبیه کرد . بهاری که هم سیاسیون و هم اهالی مطبوعات از آن بهره بردند و فعالیتهای احزاب و گروهها و اصناف نیز تا حد زیادی آزاد شد . علاوه بر آن دکتر امینی اقدامات اصلاحی بزرگی انجام داد که مهم‌ترين آنها كاهش هزينه زندگي و قيمت‌ها، اصلاحات ارضي، توسعه صنايع كشاورزي، تامين حداقل معيشت كارمندان و تقويت قوه‌قضاييه بود. از اولين اقدامات وي پس از نخست‌وزيري مي‌توان به بازداشت عده‌اي از امراي ارتش، مبارزه با فساد، اجراي اصلاحات ارضي، مذاكره با فرهنگيان و انتصاب محمد درخشش، يكي از فرهنگيان به وزارت فرهنگ، آزادي فعاليت احزاب و علني شدن فعاليت جبهه ملي و بركناري تيمور بختيار رييس سازمان امنيت اشاره كرد . (9)

در نهایت می توان گفت ، وضعیت مطبوعات در این دوره ، همچون مولفه های سیاسی و اجتماعی دیگر، تابعی از وضعیت سیاسی و نوع تعامل نیروهای دخیل در شکل دهی به سپهر سیاسی و اجتماعی آن روزگار بوده است . همانگونه که استبداد کلی حاکم بر آن دوران را نمی توان انکار کرد ، اهداف و روشهای مبارزاتی گروهها و احزاب چپ و اسلامی را هم نباید نادیده گرفت . برای گروهی که مبارزه مسلحانه را به عنوان روشی برای بهبود اوضاع انتخاب کرده است ، لاجرم نباید توقیف ارگان حزبی خود را واقعه ای بزرگ جلوه داده و به خونخواهی روزنامه اش برخیزد .

منابع :

1 – مطبوعات عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک – کتاب اول ص 26 ، انتشارات مرکز اسناد وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی

2  –  مصاحبه داریوش همایون با بی بی سی منتشر شده در تاریخ 6 / 5 / 1389

3 – بنیاد مطالعات ایران – تاریخ شفاهی – گفتگو با احمد احرار

4 – سایت تاریخ ایرانی 30 مرداد 1390

5 –  خسروی، فریبرز، تحلیلی بر سانسور کتاب در دوره پهلوی دوم

6 – ابراهیم نبوی – گفتگوهای صریح – گفتگو با غلامحسین صالحیار – انتشارات روزنه

7 – داریوش همایون – همان

8 –  مطبوعات عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک – کتاب چهارم. انتشارات مرکز اسناد وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی

9 – تاريخ سياسي معاصر ايران، سيدجلال‌الدين مدني، جلد اول، سال شصت و یک .

Advertisements
دسته‌ها:مقالات
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

نظر شما برای ما بسیار مهم است

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s